Ο Δήμος Αμαρουσίου παρουσιάζει το νέο Φωτογραφικό Λεύκωμα «Μαρούσι – Όψεις της Σύγχρονης Πόλης. Η Νέα Αρχιτεκτονική», ένα σημαντικό έργο ανάδειξης του σύγχρονου αρχιτεκτονικού αποθέματος της πόλης, το οποίο υλοποιήθηκε με την οικονομική υποστήριξη και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η έκδοση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου έργου που περιλαμβάνει και την ομώνυμη Έκθεση Φωτογραφίας, επιδιώκοντας να αποτυπώσει τη δυναμική εξέλιξη του Αμαρουσίου και να αναδείξει τη σύγχρονη αρχιτεκτονική ως αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητάς του.
Όπως επισημαίνει ο Δήμαρχος Αμαρουσίου Θεόδωρος Αμπατζόγλου, «το Μαρούσι είναι μια πόλη με ισχυρή αρχιτεκτονική ταυτότητα, όπου η ιστορική μνήμη συνυπάρχει δημιουργικά με τις σύγχρονες μορφές έκφρασης». Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος Αμαρουσίου υλοποιεί πρωτοβουλίες για τη διατήρηση και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ενώ παράλληλα προβάλλει έργα σύγχρονης δημιουργίας που ξεχωρίζουν για την αισθητική, την καινοτομία και τον βιοκλιματικό σχεδιασμό τους.
Από την πλευρά της, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ειρήνη – Μαρία Χαλιώτη υπογραμμίζει ότι η αρχιτεκτονική αποτυπώνει τη μετάβαση της πόλης μέσα στον χρόνο, από τον παραδοσιακό χαρακτήρα σε έναν σύγχρονο μητροπολιτικό πόλο, αντανακλώντας τις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές. Παράλληλα, αναδεικνύεται η αυξανόμενη παρουσία βιώσιμων και περιβαλλοντικά φιλικών κατασκευών, που διαμορφώνουν τη νέα φυσιογνωμία του Αμαρουσίου.
Η Σύμβουλος Δημάρχου σε θέματα Πολιτισμού Άννα Βαγιωνά σημειώνει ότι το λεύκωμα αποτελεί μια συστηματική προσπάθεια καταγραφής και μελέτης της σύγχρονης αρχιτεκτονικής της πόλης. Στις σελίδες του παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά έργα από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα, επιλεγμένα με αισθητικά και επιστημονικά κριτήρια, τα οποία αποτυπώνουν την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής σκέψης και πρακτικής.
Το Φωτογραφικό Λεύκωμα περιλαμβάνει 22 εμβληματικά έργα διακεκριμένων αρχιτεκτόνων και αναδεικνύει τη μετάβαση προς μια ανθρωποκεντρική και βιώσιμη αρχιτεκτονική, με έμφαση στην ποιότητα ζωής, την εξοικονόμηση πόρων και τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος.
Η έκδοση αποτελεί συλλογικό έργο, στο οποίο συνέβαλαν αρχιτέκτονες, φωτογράφοι και επαγγελματίες διαφορετικών ειδικοτήτων, δημιουργώντας ένα σημαντικό τεκμήριο για το παρόν και το μέλλον της πόλης.
Χαιρετισμός του Δημάρχου Αμαρουσίου, Θεόδωρου Αμπατζόγλου
Το Μαρούσι είναι μια πόλη με σημαντική αρχιτεκτονική ιστορία, αλλά και με πολλά αξιόλογα έργα σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Στον αστικό ιστό του συναντώνται κτίρια παλαιότερων εποχών, που συγκροτούν φορείς μνήμης, ενώ παράλληλα σύγχρονα κτίρια αποτυπώνουν στη μορφή τους νέες αντιλήψεις αισθητικής και προσέγγισης χώρου, συνθέτοντας τη σημερινή πόλη και τη μνήμη για τη μελλοντική πόλη.
Η αρχιτεκτονική και η αισθητική της πόλης καταλαμβάνουν κυρίαρχη θέση στις νέες αστικές πολιτικές και ο Δήμος μας ανέλαβε σημαντικές πρωτοβουλίες για τη διατήρηση και προβολή της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις αναστηλώσεις και ανακαινίσεις ιστορικών κτιρίων, τα οποία δημιουργούν στο Κέντρο ένα δίκτυο διατηρητέων κτιρίων, ιδιοκτησίας του Δήμου, που σε συνδυασμό με αστικές αναπλάσεις διευρύνουν τον δημόσιο χώρο, βελτιώνουν την εικόνα της πόλης και αναδεικνύουν τον ιστορικό χαρακτήρα της.
Το Μαρούσι διαθέτει επίσης ένα πλούσιο απόθεμα κτιρίων σύγχρονης αρχιτεκτονικής, που ιστορικά και πολιτισμικά δεν πρέπει να αγνοηθεί, δεδομένου ότι αποτελεί στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης.
Ένα σύνολο σύγχρονων κτιρίων, που αποτελούν δημιουργίες διακεκριμένων αρχιτεκτόνων, παρουσιάζουμε στην παρούσα έκδοση. Πρόκειται για κτίρια που, μέσα στην εκρηκτική δόμηση από τη ραγδαία ανάπτυξη της πόλης, ξεχωρίζουν με τη μορφή τους, τον εμβληματικό ή πρωτοποριακό τους χαρακτήρα, την ιδιαίτερη ταυτότητα, τη λιτότητά τους, αλλά και τον βιοκλιματικό και ενεργειακό σχεδιασμό τους.
Το Φωτογραφικό Λεύκωμα, όπως και η αντίστοιχη Έκθεση Φωτογραφίας που διοργάνωσε πρόσφατα ο Δήμος μας, τελούν υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. Αποτελούν παραγωγές του έργου «Μαρούσι, Όψεις της Σύγχρονης Πόλης. Η Νέα Αρχιτεκτονική», που υλοποιήθηκε από τον Δήμο Αμαρουσίου, με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.
Ευχαριστούμε θερμά όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της παρούσας έκδοσης. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλουμε στους αρχιτέκτονες για την εξ αρχής θετική ανταπόκρισή τους και τη συνεργασία τους. Θερμές επίσης ευχαριστίες απευθύνουμε στους φωτογράφους που, μέσα από τις εικόνες τους, προσφέρουν τη δυνατότητα στους δημότες και στο ευρύ κοινό να γνωρίσουν νέες μορφές αρχιτεκτονικής δημιουργίας, όπως αναδύονται στο ανάγλυφο της σύγχρονης πόλης.
Χαιρετισμός της Αντιδημάρχου Πολιτισμού, Ειρήνης Μαρίας Χαλιώτη
Με την πρόσφατη έκδοση «Ιστορικά Κτήρια στο Μαρούσι – Οδοιπορικό στην αρχιτεκτονική παράδοση της πόλης», μέσω της καταγραφής και ανάδειξης των διατηρητέων κτισμάτων του περασμένου αιώνα, προσπαθήσαμε να ανασύρουμε σημαντικές ιστορικές μνήμες και να καταγράψουμε, με έναν ιδιαίτερο τρόπο, κομμάτια της μαρουσιώτικης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Ωστόσο, η αρχιτεκτονική δεν αποτελεί μόνο ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας ενός τόπου, αλλά έχει συνέχεια και βρίσκεται σε άμεση συνάφεια με την πορεία και εξέλιξή του μέσα στον χρόνο. Το Μαρούσι αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: ο παραδοσιακός προαστιακός χαρακτήρας του μετατράπηκε, προϊόντος του χρόνου και των κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών, σε μητροπολιτικό πόλο του Λεκανοπεδίου.
Η μεταφορά στην περιοχή χρήσεων υπερτοπικού χαρακτήρα (διοίκηση, υγεία, εμπόριο, εκπαίδευση και αθλητισμός) οδήγησε σε μία αλματώδη κατασκευαστική δραστηριότητα για να καλυφθούν οι νέες ανάγκες σε γραφεία, καταστήματα και κατοικίες. Οι νέες κατασκευές ακολούθησαν τις σύγχρονες τάσεις της αρχιτεκτονικής, αποτυπώνοντας τις κοινωνικοοικονομικές προτεραιότητες της εποχής.
Σήμερα, ολοένα και περισσότερο συναντά κανείς στο Μαρούσι κατασκευές με βιοκλιματικό σχεδιασμό και εφαρμογές φιλικότερες προς το περιβάλλον, με χαμηλό ενεργειακό αποτύπωμα.
Η έκδοση αυτού του λευκώματος έχει σκοπό να αποτυπώσει και να παρουσιάσει ορισμένα από τα πιο αξιόλογα και αντιπροσωπευτικά δείγματα σύγχρονης αρχιτεκτονικής του Αμαρουσίου, πιστεύοντας ότι τόσο ιστορικά όσο και πολιτισμικά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της φυσιογνωμίας και της ταυτότητας της πόλης στο πέρασμα από το παρελθόν στη σύγχρονη εποχή.
Πρόλογος της Συμβούλου Πολιτισμού του Δημάρχου, Άννας Βαγιωνά
Το παρόν Φωτογραφικό Λεύκωμα, όπως και η αντίστοιχη Έκθεση Φωτογραφίας, που πραγματοποιήθηκε από τις 17 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2025 στον Πολυχώρο Πολιτισμού ΑΡΤΕΜΙΣ, αποτελούν προϊόντα του Έργου «Μαρούσι, Όψεις της Σύγχρονης Πόλης. Η Νέα Αρχιτεκτονική». Το Έργο συνιστά μία πρώτη ενέργεια του Δήμου Αμαρουσίου για την έρευνα, τη μελέτη και την ανάδειξη του σύγχρονου αρχιτεκτονικού αποθέματος της πόλης, σημαντικού πολιτιστικού στοιχείου της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας, της εικόνας και της ταυτότητάς της.
Στο Λεύκωμα παρουσιάζονται κτίρια περιοχών της πόλης, που αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγματα Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής. Παρουσιάζεται επίσης, ο Αρχιτέκτων ή το Αρχιτεκτονικό Γραφείο που εκπόνησε τη μελέτη.
Τα κτίρια επιλέχθηκαν, αφού καθορίστηκαν συγκεκριμένα κριτήρια, από Ομάδα συνεργαζόμενων Αρχιτεκτόνων, με ειδίκευση και σημαντική εμπειρία στην κρίση της αισθητικής των κτιρίων στην πόλη. Η επιλογή έγινε με βάση τη μορφή τους, μεταξύ ολοκληρωμένων κατασκευαστικά κτιρίων, κατά την έναρξη του Έργου (Νοέμβριος 2024). Επιπρόσθετα προς την προτεραιότητα της μορφής, ελήφθη υπόψη το αποτύπωμα του κτιρίου, σε σχέση με την εξέλιξη της πόλης ή/και η ενσωμάτωση στον σχεδιασμό του των βιοκλιματικών αρχών.
Έτσι, σύμφωνα με τα κριτήρια που τέθηκαν, τα παρουσιαζόμενα στο Λεύκωμα κτίρια είναι εμβληματικά, καινοτόμα, με μορφή που πληροί υψηλές προδιαγραφές αισθητικής και ογκοπλασίας, με γεωμετρική αρμονία, απλότητα στον σχεδιασμό τους, ιδιαιτερότητα, κύρος και επιβολή. Ανάμεσά τους, κτίρια – σύμβολα της δυναμικής εξέλιξης της πόλης αλλά και κτίρια, τα οποία χαρακτηρίζονται από στοιχεία που συνδέονται με τους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους για μια βιώσιμη πόλη.
Πολλά από τα κτίρια αποτελούν έργα σπουδαίων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων, οι οποίοι με καινοτόμες ιδέες, πρωτοποριακές αρχιτεκτονικές προσεγγίσεις, σύγχρονες τεχνικές και νέα υλικά, δημιούργησαν στην περιοχή έργα – ορόσημα, που έδωσαν ώθηση στην εξέλιξη της ελληνικής Αρχιτεκτονικής, αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τους νεότερους Αρχιτέκτονες και συν-διαμόρφωσαν τη νέα εικόνα και φυσιογνωμία της πόλης.
Στο Φωτογραφικό Λεύκωμα παρουσιάζονται συγκεκριμένα, είκοσι δύο (22) έργα διακεκριμένων αρχιτεκτόνων – δημιουργών, από τη δεκαετία του΄60 έως και τη νεότερη γενιά. Τα έργα κατανέμονται σε τέσσερις Ενότητες, ανάλογα με τον χρόνο σχεδιασμού και κατασκευής τους: Στην πρώτη Ενότητα εντάσσονται πρωτοπόρα για την εποχή τους έργα των δεκαετιών 1960 έως και 1990: Ένα της δεκαετίας του 1960, τρία των δεκαετιών 1970 και 1980 και δύο της δεκαετίας του 1990. Στη δεύτερη Ενότητα, παρουσιάζονται έργα της δεκαετίας του 2000, στην τρίτη της δεκαετίας του 2010 και στην τέταρτη της τρέχουσας δεκαετίας.
Τα περισσότερα (δεκαέξι έργα) – ανάμεσά τους και δύο ανακατασκευές – αποτελούν έργα, που δημιουργήθηκαν στη διάρκεια των ετών 2000 έως 2023, οπότε και παρατηρούμε να υιοθετείται ευρύτερα, μία ανθρωποκεντρική αρχιτεκτονική με άξονα τις αρχές της βιώσιμης πόλης. Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός και η εξοικονόμηση ενεργειακών κ.ά. πόρων, η μείωση του περιβαλλοντικού αντικτύπου του κτιρίου, η δημιουργία χώρων πρασίνου, αλλά και η υγεία, η ευεξία και η κοινωνική αλληλεπίδραση, η αισθητική του χώρου, η αίσθηση ασφάλειας και η άνεση των χρηστών αποτελούν κυρίαρχες έννοιες στο καθημερινό λεξιλόγιο της νεότερης αυτής αρχιτεκτονικής.
Ο κύριος όγκος του φωτογραφικού υλικού, που περιλαμβάνεται στις σελίδες της Έκδοσης, αποτελεί έργο φωτογράφων της πόλης, οι οποίοι συνέδραμαν τον Δήμο στην προσπάθειά του να γνωρίσουν οι δημότες του Αμαρουσίου αλλά και το ευρύτερο κοινό, τον σύγχρονο αρχιτεκτονικό πλούτο του Αμαρουσίου.
Εστιάζοντας στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, οι φωτογράφοι επιχείρησαν να αποδώσουν με τις φωτογραφίες τους το αρχιτεκτονικό ύφος, τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία και τη συνολική αισθητική φυσιογνωμία κάθε κτιρίου, ώστε να παρουσιάζονται στον θεατή ενδιαφέρουσες εικαστικά όψεις κτιρίων της σύγχρονης πόλης.
Φωτογραφίες τους προσέφεραν επίσης, μέσω των συμμετεχόντων στο Έργο Αρχιτεκτονικών Γραφείων, γνωστοί Φωτογράφοι στον τομέα της αρχιτεκτονικής φωτογραφίας.
Η Έκδοση αποτελεί συλλογικό έργο. Αρχιτέκτονες, Φωτογράφοι και πολλοί άλλοι επαγγελματίες διαφορετικών ειδικοτήτων, συνεργάστηκαν αρμονικά, συμβάλλοντας ο καθένας με τη γνώση, την επιστήμη, την εμπειρία και την τέχνη του, στη δημιουργία ενός μοναδικού τεκμηρίου του σύγχρονου αρχιτεκτονικού γίγνεσθαι της πόλης του Αμαρουσίου.
